Mynd i'r cynnwys

Datrysiadau
Iechyd a gwasanaethau iechyd

Doctor and patient

Mae’r Deddf Gofal Gwrthgyfartal yn disgrifio’r berthynas rhwng yr angen am ofal iechyd a sut y caiff ei ddefnyddio. Mae’n cydnabod mai’r bobl sydd â’r angen mwyaf am ofal iechyd sydd yn aml lleiaf tebygol o’i gael. Trwy gydol y pandemig COVID-19 nodwyd bod canlyniadau gwaeth i’r rhai sy’n byw mewn ardaloedd mwy difreintiedig, gan daflu goleuni unwaith eto ar anghydraddoldebau.

Pan fydd galw acíwt (er enghraifft, rhestrau aros mewn ysbytai ar ôl y pandemig) gall fod yn anodd dyrannu gwariant i atal, ond dyma’r unig ffordd o ostwng y galw acíwt pellach yn ddiweddarach. Gall offer fel Adenillion ar Fuddsoddiad ac Enillion Cymdeithasol ar Fuddsoddiad fod yn ddefnyddiol.

Wrth gynllunio a darparu gwasanaethau gofal iechyd, mae llawer o offer a thechnegau y gellir eu cymhwyso i leihau anghydraddoldebau. Mae’r rhain yn cynnwys defnyddio asesiadau o’r effaith ar iechyd, asesu anghenion iechyd, ac asesiadau economaidd.

Mae penderfyniadau ar wasanaethau yn seiliedig ar ddata: gwybodaeth gan y bobl mewn angen (er enghraifft, asesu anghenion iechyd a data epidemiolegol), lle mae’n well gwario adnoddau (er enghraifft, canllawiau NICE neu astudiaethau adenillion ar fuddsoddiad) a data ar leihau anghydraddoldebau (er enghraifft, asesiad o’r effaith ar iechyd neu asesiad effaith integredig). Mae buddsoddi’n aml yn cael ei ysgogi gan angen a data ond nid yw hyn yn wir bob amser. 

Dadansoddi Penderfyniadau Aml-faen prawf a Chyllidebu Rhaglenni a Dadansoddi Ymylol

Fel system a ariennir gan drethi, mae’r GIG o dan straen parhaus gan fod y galw am ofal iechyd yn agos at fod yn anfeidraidd, tra bod adnoddau gofal iechyd yn gyfyngedig. Er mwyn creu cydbwysedd rhwng adnoddau meidraidd a dymuniadau ac anghenion anfeidraidd, mae angen gwneud dewisiadau ac o ganlyniad i hynny mae’n rhaid cymharu costau a manteision. Mae angen blaenoriaethu hefyd er mwyn cynorthwyo’r broses gwneud penderfyniadau hon fel bod adnoddau’n cael eu defnyddio mewn ffordd sy’n sicrhau’r budd mwyaf posib. Mae Dadansoddi Penderfyniadau Aml-faen prawf (MCDA) a Chyllidebu Rhaglenni a Dadansoddi Ymylol (PBMA) yn offer sy’ncynorthwyo gwneud penderfyniadau a dyrannu adnoddau fel bod manteision yn cael eu mwyafu. Maent yn cynnig fframwaith i nodi ymyriadau sy’n gost-effeithiol ac sy’n ymdrin â thegwch economaidd-gymdeithasol, sy’n gwella cynhyrchiant ac yn cadw pobl mewn gwaith yng Nghymru (e.e. ymdrin â materion cyhyrysgerbydol ac iechyd meddwl). Mae’r fframweithiau hyn yn gofyn am wybodaeth am ddangosyddion mesuradwy ar gyfer ymyriadau, er enghraifft faint o bobl sy’n defnyddio gwasanaethau; faint mae gwasanaethau yn ei gostio; pa mor eang maen nhw’n cyrraedd; a ydynt yn seiliedig ar dystiolaeth ac yn gost-effeithiol; eu buddion (e.e. faint o bobl sy’n rhoi’r gorau i ysmygu o ganlyniad i’r ymyriad) etc. Gall y fframweithiau hyn hefyd helpu i ddatblygu dangosyddion perfformiad allweddol cyn cynnal gwerthusiad.

Adnoddau defnyddiol:

CANLLAW

Hybu Ffyniant i Bawb drwy Fuddsoddi ar gyfer Iechyd a Llesiant Canllaw ar gyfer Buddsoddiad Traws-sector ar Sail Tystiolaeth

Mae'r canllaw hwn gan Iechyd Cyhoeddus Cymru yn awgrymu opsiynau polisi ar gyfer buddsoddi blaenoriaethol yng Nghymru, yn seiliedig ar y dystiolaeth orau sydd ar gael yng Nghymru ac yn Ewrop. Mae'r opsiynau polisi yn ymdrin â meysydd o faich a chostau uchel, yn ogystal â dangos cyd-fanteision (enillion) i'r economi, cymdeithas a'r amgylchedd, gan gynnwys buddsoddi yn y sector iechyd, ymagwedd gydol oes at ymdrin ag iechyd a gofal cymdeithasol, a mynediad cynnar at wasanaethau iechyd meddwl. Gall y canllaw gael ei ddefnyddio gan wneuthurwyr polisi a phenderfyniadau ar draws llywodraeth genedlaethol a lleol, y gwasanaeth iechyd a gofal cymdeithasol, a chyrff cyhoeddus ym mhob sector arall yng Nghymru.

Hybu Ffyniant i Bawb drwy Fuddsoddi ar gyfer Iechyd a Llesiant Canllaw ar gyfer Buddsoddiad Traws-sector ar Sail Tystiolaeth


CANLLAW

Sut i Gyflwyno’r Achos dros Fuddsoddi Cynaliadwy mewn Tegwch Iechyd a Llesiant: Canllaw Ymarferol

This practical guide by Public Health Wales is a tool to improve governance, investment and accountability for health and equity. The guide is intended to help the development of evidence-informed, context-tailored advocacy reports and other relevant documents and tools, enabling healthy policy- and decision-making across different sectors, levels of government and country settings. It aims to prevent disinvestment in health, increase investment in prevention (public health), and mainstream cross-sectoral investment to address the wider determinants of health and equity.

Sut i Gyflwyno’r Achos dros Fuddsoddi Cynaliadwy mewn Tegwch Iechyd a Llesiant: Canllaw Ymarferol


ADRODDIAD COVID

Gosod Tegwch Iechyd wrth Wraidd Ymateb ac Adferiad Cynaliadwy COVID-19: Adeiladu Bywydau Llewyrchus i Bawb yng Nghymru

Mae'r adroddiad hwn gan Iechyd Cyhoeddus Cymru yn rhoi tegwch iechyd wrth wraidd ymateb ac adfer cynaliadwy yn sgil y pandemig COVID-19. Mae'r adroddiad yn archwilio effaith y pandemig ar wasanaethau iechyd yng Nghymru a'r cyfleoedd i fabwysiadu a chyflymu ymagweddau ac atebion newydd i sicrhau pobl, cymdeithasau ac economïau iachach a mwy cydnerth.

Gosod Tegwch Iechyd wrth Wraidd Ymateb ac Adferiad Cynaliadwy COVID-19: Adeiladu Bywydau Llewyrchus i Bawb yng Nghymru


PAPUR

Gwneud y Gwahaniaeth: Taclo Anghydraddoldebau Iechyd yng Nghymru

Mae'r papur byr hwn gan Gydffederasiwn GIG Cymru yn amlinellu syniadau ar ffyrdd o weithio a fyddai'n sicrhau effaith ar y cyd wrth ymdrin ag anghydraddoldebau iechyd, gan gynnwys enghraifft o ymagweddau i drawsnewid y ffordd y mae pobl yn cael mynediad at iechyd a gofal ac yn dibynnu arno drwy integreiddio mentrau datblygu cymunedol â gwasanaethau sefydledig.

Gwneud y Gwahaniaeth: Taclo Anghydraddoldebau Iechyd yng Nghymru


ADRODDIAD

Lleihau Anghydraddoldebau Iechyd Drwy Fodelau Gofal Newydd: Adnodd ar gyfer Modelau Gofal Newydd

Mae'r adroddiad hwn gan y Sefydliad Tegwch Iechyd yn darparu dadansoddiad o'r cyfleoedd ar gyfer modelau gofal newydd a systemau iechyd sy'n seiliedig ar leoedd i wella iechyd a lleihau anghydraddoldebau iechyd yn Lloegr. Mae'r adroddiad yn disgrifio'r cyfleoedd i sefydliadau gofal iechyd wneud mwy i wella iechyd y boblogaeth a lleihau anghydraddoldebau iechyd. Yn benodol, bod yn rhaid i wasanaethau gofal iechyd integreiddio â sectorau eraill i ffurfio systemau iechyd sy'n seiliedig ar leoedd ac yn dylanwadu ar symbylyddion iechyd cymunedol, cymdeithasol ac economaidd ehangach, yn ogystal â darparu mynediad teg i driniaethau.

Lleihau Anghydraddoldebau Iechyd Drwy Fodelau Gofal Newydd: Adnodd ar gyfer Modelau Gofal Newydd


STRATEGAETH

Cydnerthedd Systemau Iechyd yn Ystod COVID-19: Gwersi ar Gyfer Adeiladu yn ôl yn Well

Mae'r gyfres polisi iechyd hon gan Arsyllfa Ewropeaidd Sefydliad Iechyd y Byd ar Systemau a Pholisïau Iechyd yn nodi bod angen cydnerthedd ar systemau iechyd – a ddiffinnir fel y gallu i gymathu, addasu a thrawsnewid i ymdopi â sioc – er mwyn sicrhau bod swyddogaethau'r system iechyd yn cynnal eu perfformiad. Mae'r llyfr yn nodi 20 o strategaethau allweddol, wedi'u grwpio fesul y swyddogaethau systemau iechyd y nodwyd eu bod yn gwella cydnerthedd systemau iechyd yn wyneb COVID-19. Mae'r strategaethau'n disgrifio sut i sicrhau ac (ail)ddyrannu cyllid tra'n gadael neb ar eu hôl, ac yn pwysleisio pwysigrwydd llywodraethu a'r angen am fwy o weithwyr iechyd sy'n addas ar gyfer y swydd ac wedi'u cefnogi'n dda.

Cydnerthedd Systemau Iechyd yn Ystod COVID-19: Gwersi ar Gyfer Adeiladu yn ôl yn Well


CANLLAW

Gwella Ansawdd Gwasanaethau Iechyd: Offer ac Adnoddau

Mae'r compendiwm hwn gan Sefydliad Iechyd y Byd yn disgrifio offer ac adnoddau ar gyfer Aelod-wladwriaethau Sefydliad Iechyd y Byd sy'n anelu at wella ansawdd y gwasanaethau a ddarperir. Mae'r compendiwm yn cynnwys offer ac adnoddau ar wella ansawdd ac yn darparu enghreifftiau o sut y mae'r offer a'r adnoddau wedi'u cymhwyso o fewn sefyllfa'r wlad. Mae'n cwmpasu amrywiaeth o feysydd technegol, o reoli ysbytai a gofal brys i ofal sylfaenol a gofal sy'n canolbwyntio ar yr unigolyn.

Gwella Ansawdd Gwasanaethau Iechyd: Offer ac Adnoddau


DATGANIAD

Y Llwybr at Degwch Byd-eang mewn Gofal Iechyd Meddwl yng Nghyd-destun COVID-19

Mae'r sylw hwn a gyhoeddwyd yn The Lancet yn awgrymu y dylai ymdrechion i sicrhau tegwch ym maes iechyd meddwl ymdrin â: chynnwys pobl sydd â phrofiad o lygad y ffynnon; cywain ac integreiddio data penderfynyddion cymdeithasol i gyfeirio ymatebion y system gofal iechyd; rhoi gwasanaethau ar waith sy'n ymateb i anghenion y boblogaeth; trosoli darparwyr gofal mewn ffordd sy'n gymesur ag anghenion y boblogaeth; creu gwasanaethau arloesol a hygyrch; ymgorffori amcanion tegwch mewn gweithgareddau polisi iechyd byd-eang a rhaglenni rhyng-sectoraidd; a mesur cost-effeithiolrwydd.

Y Llwybr at Degwch Byd-eang mewn Gofal Iechyd Meddwl yng Nghyd-destun COVID-19